Aandelen van familiale vennootschappen kunnen in Vlaanderen onder bepaalde voorwaarden worden geschonken met vrijstelling van schenkbelasting of worden vererfd tegen een verlaagd tarief van 3 % of 7 %. Sinds 1 januari 2026 wordt het gedeelte van de aandelenwaarde dat de waarde van residentieel vastgoed vertegenwoordigt, in principe van dit gunstregime uitgesloten. Vlabel heeft de toepassing van deze beperking verder toegelicht in haar FAQ.
Welk vastgoed wordt uitgesloten?
De beperking betreft onroerende goederen die hoofdzakelijk tot bewoning worden aangewend of bestemd zijn, met inbegrip van bouwgronden. Zij geldt zowel voor vastgoed in de familiale vennootschap zelf als voor vastgoed in dochter- en kleindochtervennootschappen waarin zij rechtstreeks of onrechtstreeks minstens 10 % participeert.
Bij een dochterparticipatie wordt rekening gehouden met het aangehouden belang. Bezit de familiale vennootschap bijvoorbeeld 20 % van een dochter, dan wordt volgens Vlabel slechts 20 % van de brutoverkoopwaarde van het residentieel vastgoed van die dochter in aanmerking genomen.
Passieve holding: geen dubbele uitsluiting
Een passieve holding oefent zelf geen kwalificerende bedrijfsactiviteit uit en is daarom in principe uitgesloten van het gunstregime. Zij kan toch als familiale vennootschap kwalificeren wanneer zij minstens 30 % van de stemrechten bezit in één rechtstreekse dochtervennootschap die wel een kwalificerende bedrijfsactiviteit uitoefent en haar zetel van werkelijke leiding in de Europese Economische Ruimte heeft.
Het gunstregime wordt dan beperkt tot de waarde van de deelnemingen in kwalificerende actieve onderliggende vennootschappen. De waarde van deelnemingen in een passieve dochtervennootschap valt buiten het gunstregime. De FAQ verduidelijkt dat residentieel vastgoed in een dergelijke passieve dochter niet nogmaals wordt uitgesloten. De volledige waarde van de deelneming is immers al buiten het gunstregime gehouden.
Een voorbeeld maakt dit duidelijk. Een passieve holding is één miljoen euro waard. Daarvan betreft 800.000 euro haar deelneming in een actieve dochtervennootschap en 200.000 euro haar deelneming in een passieve dochtervennootschap met woningen. Die 200.000 euro wordt uitgesloten door de holdingbeperking. De woningen in die dochter worden vervolgens niet nogmaals afgetrokken van de resterende 800.000 euro.
Bezit de actieve dochtervennootschap zelf residentieel vastgoed, dan kan binnen die resterende waarde wel nog een vastgoeduitsluiting spelen.
Uitzondering voor residentiële vastgoedactiviteiten
De vastgoeduitsluiting geldt niet wanneer minstens 75 % van de omzet afkomstig is van een reële economische activiteit met betrekking tot residentieel vastgoed én de vennootschap in de drie jaar vóór de schenkingsakte of het overlijden minstens één voltijdsequivalente werknemer telt. Ook de schenker zelf, diens echtgenoot of een toekomstige begiftigde kan als werknemer meetellen, mits daadwerkelijk sprake is van een arbeidsovereenkomst.
Binnen een vennootschapsgroep worden de omzet- en tewerkstellingsvoorwaarden voor elke vennootschap afzonderlijk beoordeeld, niet op groepsniveau. De tewerkstelling van minstens één voltijdsequivalente werknemer moet bovendien gedurende drie jaar na de schenking of het overlijden behouden blijven.
Welk tarief geldt voor het niet-vrijgestelde deel?
Wanneer een deel van de aandelenwaarde wegens residentieel vastgoed niet vrijgesteld is, geldt bij schenking voor dat deel het tarief voor roerende goederen: 3 % in rechte lijn en tussen partners, of 7 % voor andere personen. De progressieve tarieven voor onroerende schenkingen zijn niet van toepassing: de schenking heeft immers nog steeds aandelen tot voorwerp.